De soep gemaakt van erwten heeft een hele lange geschiedenis. De soep was al bekend bij de Grieken en Romeinen, en hoogstwaarschijnlijk is de soep nog veel ouder. De traditionele erwtensoep die we in de winter vaak eten, wordt gemaakt van gedroogde spliterwten.

Klik hier en bekijk de video!

Erwtensoep

De soep gemaakt van erwten heeft een hele lange geschiedenis. De soep was al bekend bij de Grieken en Romeinen, en hoogstwaarschijnlijk is de soep nog veel ouder. De traditionele erwtensoep die we in de winter vaak eten, wordt gemaakt van gedroogde spliterwten. Dop- en spliterwten komen van dezelfde plant. Het verschil is dat spliterwten later worden geoogst, als de peulen droog zijn. De smaak is daarom ook heel anders dan doperwten.

De doperwt schijnt rond 1660 ontwikkeld te zijn door tuinlieden in Frankrijk. De gewone erwt kent nu ontelbaar veel soorten. Dat komt doordat elk land zijn eigen manier heeft om de erwten klaar te maken. Bij ons zijn de erwten klein. Vroeger waren die fijne doperwtjes de jonge variant. Die doperwten werden al snel groot, te groot. Nu zijn er variëteiten gekweekt die klein blijven, ook als ze rijp zijn.

Een duidelijke voorloper van onze huidige erwtensoep…

Rond het midden van de 18e eeuw kwam er een verandering in het assortiment Nederlandse kookboeken. Er kwamen meerdere receptenboeken die door een keukenmeid geschreven zijn. Daarmee nemen vrouwen het gezag over in kookboekenland. Tot en met de Gouden eeuw waren het alleen mannen die een kookboek schreven, maar daar kwam toen dus verandering in.

Het eerste en meest bekende keukenmeidenboek is De volmaakte Hollandsche keukenmeid uit 1746. In andere Nederlandse kookboeken rond deze tijd stonden vooral recepten uit Frankrijk, Italië en Duitsland. In dit boek was dat anders, Nederlandse recepten zouden gezonder, lekkerder en minder kostbaar zijn. Het boek was een succes. De uitgever besloot daarom aan lezers commentaar te vragen op zijn Keukenmeid en liet op de grond van deze reacties een aanhangsel samenstellen. Die kortere versie werd nog in datzelfde jaar uitgegeven. Het aanhangsel (237 recepten) is een derde korter dan het hoofdboek (318 recepten). Het boek bevat ook nieuwe dingen zoals doperwten en een duidelijke voorloper op onze moderne erwtensoep.

De voorloper is het recept voor Soupe van groene erwten en is nog niet echt te vergelijken met hoe wij nu erwtensoep eten. Het recept gaat zo; Kook erwten, prei en selderij eerst gaar in water met wat boter. Werk dit door een zeef. Roer er kalfsbouillon door tot de soep op de juiste dikt is. Breng opnieuw aan de kook. Bak blokjes tarwebrood bruin en doe ze vlak voor het opdienen bij de soep. U kunt er ook eventueel spek of worst in koken.

Nu is de soep rijkelijk gevuld en is de spek en worst niet meer weg te denken… Toch wel! We maken in de video een vegetarische en zomerse variant op de erwtensoep en we serveren deze heerlijke soep in tarwebrood.

Bronnen:

De kleine geschiedenis van de Nederlandse keuken, Jacques Meerman.

De Dikke van Dam, Johannes van Dam

Zomerse erwtensoep geserveerd in brood met knapperige groenten en oesterzwammen

Boodschappenlijst: (+- 4 personen, heb je 4 grote eters en serveer je het als avondmaaltijd, dan kunt u het recept makkelijk verdubbelen. Daarbij is het net zoals bij winterse erwtensoep zo, dat de soep de volgende dag ook nog heel lekker is!)

Download hier het recept:
Zomerse Doperwtensoep, recept.pdf

450 gram diepvries doperwten

1 kleine koolrabi, of een helft van een grote.

2 stengels bleekselderij

2 stengels lente ui.

500 gram verse doperwten, optioneel

150 gram oesterzwammen

2 eetlepels rookmot, optioneel

1 a 2 tenen verse knoflook

200 gram crème fraîche

Bieslook en peterselie, samen 10 gram

4 tarwebollen

Componenten:

  • Doperwtensoep geserveerd in een tarwebol

Garnituur:

Bleekselderij

Koolrabi

Bleekselderij

Lente ui

Verse doperwten, optioneel

Gerookte oesterzwammen

Om erbij te serveren:

Creme fraiche met gepofte knoflook en verse kruiden

Croutons.

Recepten:

Doperwtensoep:

450 gram diepvries tuinerwten
500 milliliter water
Peper en zout

Ontdooi de tuinerwten niet voor gebruik.
Breng 500 milliliter water aan de kook met een snuf zout.
Voeg de doperwten toe en breng opnieuw aan de kook.
Laat de doperwten 2 minuten koken.
Draai de doperwten en het kookvocht samen tot soep in een blender. (verwarm de blender voor met warm water, zodat het temperatuurverschil niet te groot is.
Laat ongeveer 2 minuten draaien, tot een mooie gladde soep.  
Zeef de soep en breng op smaak met zout en peper.

Garnituur:

1 kleine koolrabi of de helft van een grote
2 stengels bleekselderij
2 stengels lente ui
500 gram verse doperwten, in de peul
Schil de koolrabi en snijd in fijne blokjes.
Was de bleekselder en snijd ook in fijne blokjes.
Was de lente ui en snijd in fijne ringen.
Meng alle ingrediënten door elkaar.
Dop de doperwten en zet opzij.
Kook de doperwten op het laatst nog 2 minuten mee voor je de soep gaat serveren.

Gerookte oesterzwammen:

150 gram oesterzwammen
2 eetlepels rookmot
1 eetlepel zonnebloemolie

Doe een velletje aluminium onderin een steelpan.
Schep de rookmot op het aluminium folie.
Plaats een deksel op de pan.
Verwarm de pan totdat het rookmot gaat roken.
Pluk de oesterzwammen in kleine reepjes door ze als het ware te scheuren.
Leg de geplukte oesterzwammen op een ovenplaat en plaats in de oven.
Plaats dan ook de pan met rook in de oven en doe de deksel eraf.
Laat de oesterzwammen ongeveer 10 minuten roken in een gesloten oven.
Verhit een eetlepel olie in een koekenpan.
Bak de oesterzwammen in ongeveer 8 minuten goudbruin.
Breng de oesterzwammen op smaak met peper en zout.

Crème fraîche met gepofte knoflook:

1 grote teen (verse) knoflook of 2 kleinere tenen.
200 gram crème fraîche
Bieslook en peterselie
Snuf zout

Laat de schil om de tenen knoflook zitten.
Verwarm de oven op 185 graden.
Pak de tenen knoflook in met aluminiumfolie en plaats in de oven.
Pof de knoflook tot je er gemakkelijk in kunt prikken met een mesje, ongeveer 20 minuten.
Laat de knoflook helemaal afkoelen en druk vervolgens uit de schil.
Roer de knoflook glad met behulp van een garde en voeg hieraan wat zout toe.
Mix de knoflook en creme fraiche met behulp van een pannenlikker tot een gladde crème.
Hak de kruiden fijn en roer erdoor.

Serveren:

4 harde tarwebollen
Scheut olie, zout en peper.

Snijd de kapjes van het brood af.
Haal het binnenste van het brood eruit, zodat je straks de soep erin kunt serveren.
Pluk het binnenste van het brood in kleinere stukjes.
Voeg een scheut olie toe en breng het op smaak met zout en peper.
Bak het binnenste van het brood goudbruin in een oven van 185 graden voor ongeveer 20 minuten totdat je knapperige croutons hebt.
Breng de doperwtensoep aan de kook en voeg de gedopte doperwten toe. Laat nog 2 minuten zachtjes meekoken.
Voeg de rest van het garnituur toe en draai het vuur uit.
Doe de tarwebollen kort in de oven zodat ze warm zijn.
Serveer de oesterzwammen onderop in de broodjes.
Schep de soep met garnituur vervolgens ook in de broodjes.
Verdeel een paar croutons over de soep.
Schep een lepel van de creme fraiche met knoflook en kruiden bovenop.
Serveer de croutons en de crème fraiche er ook apart bij.

Smakelijk!