Koekjesdessert voor op de koffietafel

Er is bijna geen volk of periode te bedenken waarin de mens geen koek bakte. Het bakken van koeken is misschien wel ouder dan het bakken van brood.

Op deze pagina vind je alle recepten en meer achtergrond informatie over onze video.


Klik hier en bekijk de video!

Koekjesdessert voor op de koffietafel

Het verhaal achter de koekjes

Koekliefhebbers

Er is bijna geen volk of periode te bedenken waarin de mens geen koek bakte. Het bakken van koeken is misschien wel ouder dan het bakken van brood. In Nederland verschilden de gebruiken rondom koek per regio. Koek was in de 14e eeuw al te vinden in de Gelderse en Overijsselse Achterhoek. Ook in Groningen en Friesland werd er al koek gebakken en daar werd er ook al een beetje mee geëxperimenteerd. Verder in Nederland werd er vaak maar één soort koek gebakken; de ontbijtkoek. Vandaag de dag is koek niet meer weg te denken uit ons eetpatroon. Je kunt wel stellen dat Nederlanders grote koekliefhebbers zijn!

Speculaas

Voor de naam zijn er wel zes verklaringen, daar zijn we dus niet zeker van. Door de vele specerijen in speculaas, is het koekje hoogstwaarschijnlijk wel ontstaan door de VOC. De VOC bracht de eerste specerijen in ons land. Vooral Amsterdam was een belangrijke opslagplaats van specerijen. Specerijen waren eerst peperduur, maar werden later goedkoper. Hierdoor konden bakkers er meer van gaan gebruiken. Ook kon er geëxperimenteerd worden met de smaak van specerijen in koekjes. Hier is de speculaas ontstaan en werd al snel heel populair.

Maar de geschiedenis van speculaas als sinterklaastraditie gaat nog veel verder terug. De oorsprong begint waarschijnlijk al bij de Germanen, die ooit gevestigd waren in de Lage Landen. De goden waren heilig voor de Germanen, die bepaalden de wisseling van de seizoenen en zorgden voor de groei van het gewas. Om de goden te eren, brachten de Germanen offers. Eerst waren het vooral dieroffers, maar later werden er ook offers gebracht in de vorm van brood en banket. Bij voorkeur ging het om broden en koeken waaraan luxe ingrediënten waren toegevoegd zoals honing of gedroogde vruchten. Deze offerbroden zijn een verre voorouder van bijvoorbeeld onze kerststollen. Met de komst van het christendom bleven enkele van deze gebruiken in aangepaste vorm bewaard.

In de derde eeuw na Christus was de bisschop Nicolaas van Myra heel erg geliefd. De bisschop van Myra was een Griekse heilige die in Lycië in Klein-Azië leefde en werd veel uitgebeeld in koek. Deze ‘claeskoeken’ bestonden vooral uit met honing zoet gemaakte koeken. Nicolaas is hoofdpersoon in tal van legenden. Na de 12e eeuw werd hij in West-Europa een belangrijk onderdeel van het Sinterklaasfeest.

Bitterkoekje

Het bitterkoekje was al vroeg heel erg populair als huwelijksgebak. Er wordt gezegd dat dit komt door de smaakcombinatie van zoet (suiker) en bitter (amandelen). Het huwelijk kent namelijk ook zoete en bittere momenten. Banketten waren vroeger erg belangrijk. Status speelden hierbij een grote rol.

Dat status een rol speelde in banketten en diners bewijst een handgeschreven menukaart die bewaard is gebleven van 13 juni 1837. De menukaart komt van een familie uit Groningen. Hoeveel gasten er waren, is niet bekend, maar genoeg was er waarschijnlijk wel! Na een hele lijst met hartige gerechten wordt het volgende banket opgediend:

2 schalen blancmanger, 2 schalen gelee d’orange, 2 schalen bavaroise a la vanille, 2 schalen gelei a fruit, 8 schalen petites patisseries, 1 schaal ijs, 8 schalen sinaasappels, 2 schalen druiven, 4 schalen cantaloupmeloenen, 4 schalen aardbeien, 1 schaal ananas, 8 schalen amandelen en rozijnen, 4 schalen beschuit, 4 schalen boter, 4 schalen met kaas, 4 schalen suiker, 4 schalen bitterkoekjes, 12 schalen desserts, 4 schalen gekonfijte vruchten en 4 schalen anijsbeschuitjes.

Kattentongen:

Deze traditionele koekjes waren al vroeg te vinden in Nederland, maar waarschijnlijk ligt de oorsprong in België. Het zijn simpel te maken koekjes die geserveerd werden bij de koffie of thee. De naam is makkelijk te verklaren. Ook wordt er vaak crème tussen gegeten, bijvoorbeeld koffie- of vanille crème.

Samen met de bovenstaande koekjes gaan we er een heerlijk koffiemoment van maken. Een kopje koffie, een borrelglaasje met koffiekaatje en het onderstaande recept voor een overheerlijke koekjesdessert…

Genieten!

Bronnen:
www.bakkerijwiki.nl
De kleine geschiedenis van de Nederlandse keuken, Jacques Meerman.

Tekst: Iris Saaman

Het recept: koektrommel dessert

Download hier het recept:
Recepten Koekjes Dessert.pdf

Componenten:


  • Amandelspijs met limoen

  • Speculaas-sinaasappel crumble

  • Amandelschaafsel

  • Bitterkoekjes-citroen hangop

  • Koffie karamel

  • Kattentongen

  • Aardbeien

  • Kopje koffie

  • Glaasje koffiekaatje


Recepten:


Amandelspijs:

150 gram amandelspijs
1 limoen (sap + rasp)
35 gram boter

Laat de boter op kamertemperatuur komen.
Kneed alle ingrediënten door elkaar met de hand. Je kunt ook gebruik maken van een keukenmachine, gebruik dan de vlinderhaak.
Als het een homogene massa is, kan de spijs in een spuitzak.
Haal de spuitzak wel op tijd uit de koelkast, dan kan de boter weer op kamertemperatuur komen.


Speculaas crumble met sinaasappel:

100 gram bloem
65 gram boter (kamertemperatuur)
50 gram suiker
Snuf zout
Sap van een halve sinaasappel
1 st. sinaasappel rasp
8 gram speculaaskruiden

Laat de boter op kamertemperatuur komen.
Meng alle ingrediënten met elkaar tot een homogene massa.
Verwarm de oven voor op 170 graden.
Rol het deeg uit met behulp van een deegroller en een beetje bloem.
Zorg dat het overal even dik is, een paar mm.
Bak de crumble af voor 10 minuten.
Laat helemaal afkoelen.


Amandelschaafsel

25 gram amandelschaafsel


Verwarm de oven voor op 160 graden. Bak de amandelen +- 15 minuten tot ze goudbruin zijn. Laat helemaal afkoelen.


Bitterkoekjes hangop:

1 liter yoghurt
150 gram slagroom
10 st. bitterkoekjes
1 citroen (sap + rasp)
Laat de yoghurt 24 uur uithangen in een kaasdoek.
Sla de room op en vermeng de bitterkoekjes erdoor.
Meng de hangop met de room en de bitterkoekjes.
Voeg het citroensap en de rasp toe.
Bewaar in de koelkast tot gebruik.


Koffie karamel:

100 gram suiker
25 gram water
25 gram koffie
75 gram slagroom, ongezoet
20 gram koffiekaatje


Laat het water met de suiker karamelliseren tot het een karamel kleur heeft.
Verwarm de slagroom, koffie en koffiekaatje op laag vuur.
Voeg het warme roommengsel toe en laat nog even doorkoken.
Laat helemaal afkoelen in de pan.
Bewaar in een spuitzak.


Kattentongen:

125 gram boter
75 gram suiker
50 gram lichte basterdsuiker
2 eieren
150 gram bloem
Snuf zout
Merg van 1 vanillepeul (optioneel)

Laat de boter een klein beetje smelten in een pan.
Meng de boter en suiker tot een egaal mengsel.
Roer de eieren er één voor één door.
Spatel vervolgens de bloem, vanille en zout door het beslag.
Verwarm de oven voor op 185 graden.
Spuit het beslag in staafjes van 6 cm op een bakplaat met bakpapier of een bakmatje.
Bak de koekjes 10 minuten.

Bitterkoekjes:

150 gram amandelen
150 gram poedersuiker
2 eiwitten
1tl bitter amandelextract


Vermaal de amandelen met de suiker en het eiwit tot een glad beslag.
Breng dit op smaak met het amandelextract.
Doe het beslag in een spuitzak (het makkelijkste is met spuitmond).
Spuit doppen op de bakplaat met bakpapier of een bakmatje
Druk met een natte vinger de koekjes plat.
Bak de koekjes in een oven van 190 graden ongeveer 10 minuten tot goudbruin en gaar.

Serveren:

Spuit het amandelspijs op het bord.
Strooi hier de speculaas crumble over.
Strooi hier het amandelschaafsel over.
Schep een quenelle van de bitterkoekjes hangop en leg half op de crumble.
Spuit de koffie karamel over het gerecht.
Verdeel de aardbeien over het gerecht
Serveer de kattentongen apart.

Zet een kopje koffie en schenk een glaasje koffiekaatje in.

Smakelijk!